فصل اول ادبیات هفتم: توضیح و تدریس و امتحان


ستایش با این که در قسمت درس‌ها قرار نگرفته‌است اما جزیی از درس نخست است و یادگیری آن برای دانش آموزان لازم. یاد گیری معنای سطر به سطر لازم نیست اما باید بدانیم که در شعر ستایش شاعر خداوند را به بزرگی می ستاید و او را داننده و بیننده همه چیزهای دنیا می‌داند چه چیزهای ظاهری و چه امور غیبی و درونی. پس از خداوند می‌خواهد تا مبادا گمراه شود. در نثر پس از آن نیز نویسنده دعا می‌کند تا گمراه نشود و در دین داری خود استوار باشد.

در درس زنگ آفرینش شاعر جنگل را محل کلاس تصور کرده است و موجودات مختلف شاگردان کلاس، و آرزوهای آن‌ها را با زبان خود بیان کرده است. این که شاعر برای موجود غیر انسان کارهایی انسانی متصور شود را جان بخشی می‌گویند. باید دقت کنیم که مثلا مورچه حرکت می‌کند پس اگر شاعر بگوید مورچه در جنگل می‌رفت، جان بخشی نیست. اما اگر بگوید مورچه دستش را به کمرش گذاشت آن وقت نوعی جان بخشی است. بهترین جان بخشی آن است که موجودی را انتخاب کنیم که اصلا جان نداشته باشد. مثلا شبنم از روی برگ گل برخاست. بلند شدن( برخاستن) با اختیار کار انسان است و شبنم  نمی‌تواند تصمیم بگیرد که حالا  بلند شوم. پس شبنم از روی برگ گل برخاست یا دانه آرام بر زمین غلتید جان بخشی است.

1. در کدام جمله از شخصیت بخشی استفاده شده است.
2. کدام جمله شخصیت بخشی ندارد.

جمله مجموعه‌ای از کلمات است که بر روی هم معنا و مفهومی را بیان می‌کنند. گاهی جمله‌ها به قدری کوتاهند که به نظر فقط یک کلمه می‌آیند. مثل وقتی که دوستمان را صدا می‌زنیم. اما در حقیقت مجموعه‌ای از کلمات را به کار برده‌ایم.

حسن!

با گفتن این کلمه حسن به ما نگاه می‌کند. و این یعنی این که او دانسته است ما در حقیقت گفته‌ایم. حسن به من توجه کن.

برای شمردن تعداد جمله‌ها فعل ها را می‌شماریم و این جور کلمات را که خودشان معنی کامل جمله می‌دهند.

جمله‌ها چهار نوعند: خبری، امری، پرسشی، عاطفی.

این مطالب را در سالهای گذشته مطالعه نموده و آموخته بودید.  اکنون به پرسش‌های زیر پاسخ دهید.

3. کدام جمله عاطفی است؟

4. از اینان یکی سر بر نمی دارد که دوگانه‌ای بگزارد. چند جمله است؟

مادر مثل گل زیبا است.

برف  مثل کاغذ سفید است.

در این دو جمله چیزی به چیز دیگری شبیه شده است. گفته‌ایم که مادر مانند گل است و برف مثل کاغذ. به این قبیل جمله‌ها  تشبیه می‌گوییم.  هر تشبیه چهار رکن دارد.  به ترتیب. مشبه، ادات تشبیه، مشبه به و وجه شبه.

مشبه
ادات تشبیه
مشبه به 
وجه شبه
برف مانند کاغذ سفید است.
مادر مانند گل زیبا است

5. کدام یک تشبیه است؟

6. وجه شبه تشبیه زیر کدام است؟ نهال مانند مردی محترم به نشانه احترام سر خم کرده بود

 

رفتن به نوارابزار